» Tìm hiểu những phong tục kỳ lạ của người Brâu » Lên vùng cao ăn thịt xông khói » Heineken STR ấn tượng khó quên » Du lịch Hà Nội không thể quên hồ Trúc Bạch » Thăm kinh đô cổ của Ba Lan » Đi thăm bản ở Sa Pa, Lào Cai » Bị liệt vào nhà "tạm", nhà cổ mái lá sắp "tuyệt chủng" » Sầm Sơn (Thanh Hóa) đón hơn 1 triệu du khách trong 6 tháng đầu năm 2011 » Thí điểm dự án du lịch Hồ Tây bằng xe chạy điện » Cty du lịch Biển Á khuyến mãi tour "Nha Trang – Biển xanh vẫy gọi" » Một số nét văn hóa tiêu biểu của dân tộc Dao vùng Tây Bắc » Thung lũng Chamonix (Pháp) - Thiên đường tuyệt với dành cho các môn thể thao » Tour du lịch “Quảng Ngãi - Những điều kì thú” » Đoàn Famtrip Campuchia khảo sát điểm đến tại Phú Quốc - Kiên Giang » Thêm 9 địa danh vào Danh mục Di sản Thế giới » Du lịch văn hóa lịch sử Hồ Tây bằng xe chạy điện » Khám phá vẻ đẹp quyến rũ của đảo Cô Tô (Quảng Ninh) » Nhiều hoạt động đặc sắc tại Festival hoa Đà Lạt lần thứ IV » Gỏi su hào tôm nướng » Lâm Đồng: Hoạt động du lịch trong 6 tháng đầu năm 2011

Văn hóa - Lễ hội - Ẩm thực  » Văn hoá Việt Nam

Người Mông ta có tiếng khèn “vắt vai”

15:08  |  27/06/2011

Vang vọng tới từng tán cây, vách núi. Nhịp nhàng chân đá chân lướt đều với những vòng xoay lộn trong men say mèn mén, thắng cố. Tiếng khèn như biểu hiện sức sống mãnh liệt của cư dân vùng Tây Bắc và trong những ngày hội lớn của đất nước vẫn thấp thoáng tiếng khèn người Mông.

Nhắc đến tiếng khèn, người ta nhắc đến người Mông bởi từlâu tiếng khèn đã ăn sâu vào tiềm thức của mỗi con người. Tiếng khèn gắn với những câu chuyện tình lãng mạn nhưng cũng đầy xót xa nuối tiếc của tình yêu lứa đôi, tiếng khèn cũng dặt dìu qua những mùa lễ hội.

Cây khèn là nhạc cụ độc đáo, có thể thổi hơi ra, có thể hít hơi vào, khèn vừa là đạo cụ múa có cấu tạo phù hợp với dáng khum người và các thế quay, nhảy. Tiếng khèn có thể một lúc phát ra đa âm, nhiều lúc vang xa trầm hùng như tiếng của gió ngàn, của suối reo, chim kêu, vượn hót. Tiết tấu theo nhịp 4/4 hoặc 2/4 thích hợp với các động tác múa khèn. Khi các chàng trai Mông múa khèn trông như vũ công rất đẹp với những bước nhún, bước đảo, bước quay hoặc vừa ôm khèn vừa lăn mình trên đất...



Động tác múa khèn rất phong phú và đa dạng với những tổ hợp múa như: nhảy đưa chân, nhảy lướt, quay đổi chỗ, nhảy ngang đạp chân, bước trườn, bước lượn, ngoáy chân, đánh chân tại chỗ, quay di động, quay nhích gót, đá gót chân...

Trong đó mô típ chủ đạo là quay hất gót tại chỗ và quay hất gót di động trên vòng lớn rồi thu hẹp dần theo hình xoáy ốc. Khèn Mông do đàn ông thổi, đi kèm với các điệu múa của người con gái, chân đá chân lướt đều và những vòng lộn cùng khèn hoà với men rượu, thắng cố, mèn mén, giữa núi rừng bao la.

Múa khèn với các vũ điệu đẹp, tài hoa, dũng mãnh và trữ tình thể hiện sức sống mãnh liệt giữa đại ngàn Tây Bắc. Tiếng khèn đã ngấm sâu vào làn da thớ thịt của người Mông, thân quen như mèn mén và rượu ngô.

Con trai 13 tuổi đã có cây khèn trên vai mỗi khi lên nương lên rẫy, những đêm trăng sáng trên đồi cao hay đến với những buổi chợ tình. Có ai đó đã từng nói “Âm thanh của khèn mạnh mẽ như chính cuộc sống người Mông, bởi nếu không kiên cường mạnh mẽ, người Mông xưa kia chắc khó lòng đương đầu với núi cao, đá dựng”.

Cuộc sống người Mông bước chân ra khỏi cửa là chạm núi, người Mông có “đường đi trên mây”, mây ngang qua mặt, đất lúc nào cũng nghiêng nghiêng. Còn gì tự hào hơn khi khèn của người Mông bây giờ đã đi vào những ngày hội lớn của đất nước. Còn gì ấn tượng hơn khi chàng trai Mông ra đường như có cả tiếng khèn “vắt vai”.

Anh Phê A Vừ (xã Tà Xùa, huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La) đã qua thời “bẻ gãy sừng trâu” nhưng thời thanh niên trai trẻ của anh cũng có không ít kỷ niệm với tiếng khèn. Gia đình hạnh phúc, người vợ trẻ với những đứa con ngoan của anh bây giờ cũng là nhờ tiếng khèn “chắp nối tơ duyên”, lên nương lên rẫy, thổi khèn...

Anh tâm sự: “Thanh niên bản mình biết yêu là biết thổi khèn. Tiếng khèn người Mông mình diệu kỳ lắm, nó nói được tiếng lòng của người con trai Mông". Tiếng khèn sử dụng trong mỗi hoàn cảnh lại có những ý nghĩa riêng. Trong đám tang, tiếng khèn như người dẫn đường đưa hồn về với thế giới bên kia. Hệ thống bài khèn trong đám tang được quy định rất rõ ràng cả về số lượng bài, lần thổi cũng như giai điệu, cung bậc của từng bài, từng đoạn. Nếu tính lần thổi cố định trong một lễ tang kéo dài từ 3 – 5 ngày thì có tới 150 lần, gồm 7 bài chính (mỗi bài chính có 3 bài nhỏ).

Anh Giàng A Dơ (ở Quản Bạ, Hà Giang) tự hào: Tiếng khèn của người Mông chúng tôi ngày càng khẳng định vị trí trong đời sống tinh thần của người dân. Tiếng khèn không chỉ được cất lên ở đầu bản trong những đêm trăng sáng, chào mừng sự kiện lớn của địa phương mà còn sánh bước trong các Ngày hội lớn của cả nước. Điều đó càng khiến tôi tự hào hơn về dân tộc mình.

Sức sống bất diệt của tiếng khèn Mông được trải dài cùng với những trang lịch sử đấu tranh để sinh tồn. Ngày nay, càng được khẳng định vị thế khi việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc đang được lan toả sâu rộng trên khắp các bản làng.




Lào Cai, Du lịch Sapa và vùng lân cận, Khách sạn ở Sapa

Nguồn:  Báo Văn Hóa
Quay lại ]